© Javier Martínez de la Puente

Sanferminetako entzierroa Sanfermin.com-en balkoietatik

Etorri sanferminetara eta hotela bilatzen eta entzierroa Sanfermin.com by locals-eko balkoietatik ikusten lagunduko dizugu eta, gainera, gure festa bizi izan, sentitu eta maite dutenek soilik erakusten ahal dizuten bezala ezagutzeko aukera emanen dizun jarduera multzo handi bat eskainiko dizugu.

Bertako gure gidariek esperientzia luzea dute sanferminetan eta zure hizkuntzan ematen ahal dizkizute entzierroaren eta festaren gakoak. Ezagutu gure balkoi, gosari, entzierro tour edo su artifizialen eskaintzak shop.sanfermin.com-en eta gure hotel pakete oso eta pertsonalizatuak sanfermin.com-en.

Pizgarri bidaiarik, enpresako oparirik edo maite duzun jendearentzako ezustekorik behar baduzu, gu izan gaitzakezu gogoan horrelako bidaiak prestatzen 15 urte daramagulako. Jar zaitez gurekin harremanetan hemen.

Hona hemen adibide bat, Alessandro Baricco-rena, zeinek iazko sanferminetako entzierroa ikusi eta Vanity Fair Italia-rentzat artikulu bat idazteko gurekin erreserbatu baitzuen.

Vanity Fair Italia San Firmino La corsa del tori

Autobuses oficiales a Sanfermin

RESERVA YA TU VIAJE A SANFERMIN

Por 35 euros, gracias al acuerdo entre Sanfermin.com y Descapada.es, ven a Sanfermin desde Madrid, Barcelona, Valladolid, Palencia y Salamanca. Ven con colegas, amigos y amores a la fiesta más grande del mundo con viajes para el día del Txupinazo y la fiesta del fin de semana.

Sanfermin.com ha elegido a Descapada.es por ser una empresa que garantiza la calidad del viaje. Sanfermin pone el resto. ¡Solo faltas tú! Las reservas se pueden hacer desde la página de Descapada.es y el pago se hace online, por lo que tendrás sitio hasta última hora.

Si quieres que un autobús salga de tu ciudad, puedes escribir a info@descapada.es.

Quienes vienen a Pamplona se interesan principalmente por Sanfermin y reservan balcones para ver el encierro y paquetes turísticos

Bertan azaltzen da hirian gutxienez gau bat pasatu zutenen pertsonen kopurua %8,1 igo dela aurreko urtearekin alderatuta. Orobat, memoriak Sanferminei buruzko gauza interesgarriak kontatzen ditu. Adibidez, bisitatzen gaituztenek diote lehen hautu gisa Sanferminetako lotura duten tokiak, udal plaza edo zezen-plaza, bisitatu gogo dutela edo bisitatu dituztela. Gainera, Mikel Ollo Sanfermin.com/Booking-en turismo agenteak erran digu atari horren bitartez entzierroetako balkoi eta ostatua ematen duten turismo paketeen eskaintzaren %30 dagoeneko erreserbatu dela 2013aren aldean. Sanfermin.com/Bookingen nazioarteko bezeroen artean Errusia, Txina, Argentina, Japonia eta Estatu Batuetakoak dira nabarmenenak une honetan, eta  Katalunia, Madril eta Galizia dira erkidegorik adierazgarrienak erreserba nazionalei dagokienez. Mikel Ollok aipatu digunez, Sanferminetan espezializaturiko atzerriko bidaia agentzien eskaera ere handitu da, bereziki agentzia ingeles, estatubatuar eta australiarrena.

Hona hemen Turismo Behatokian ezagutu ditugun beste datu batzuk: 2012 eta 2013ko Sanferminetan Iruñean gaua ematearen batez bestekoa 1,8 da. 2012an gaua ematearen urteko batez besteko altuena izan zen, eta 2013an, bigarrena. Gainera, Iruñeko eta Iruñerriko hotel establezimenduetako datuen arabera, 50.970 lagunek erreserba egin eta gela okupatu zuten. Horietatik 28.009 estatukoak ziren eta 22.971 atzerritar. Iruñera etorritako atzerriko egoiliarren kopurua urte osoaren altuena izaten da, Sanferminetako berezko jendearen etorriaren ondorioz.

Siempre atentos en el recorrido, hasta que suena el cohete de la plaza

Zezen eta joaldun saldo osoak aurreratu zaituenean, lasterka egiteari utzi behar zaio, baina adi egon behar da. Eta zezen-plazatik botatzen duten suziriaren eztanda entzun arte egon behar da erne: zezenak iritsi direla eta atea itxirik dagoela esan nahi du. Suziri alerten sistema Sanfermin.com-en ikusi. Eztanda horren bidez badakigu zezenak plazatik itzuliko ez direla. Beste suziri batek zezenak jada plazako kortetan daudela jakinaraziko du. Atzeko joaldunak falta dira, beren otzantasunagatik ez dira arriskugarriak baina pasatzen utzi behar zaie.

Ibilbideko bi tokitan ate pare banak eragozten du zezenek atzera egitea baina beti ez da dena aurreikusirik zegoen bezala ateratzen. Juantxo Erceren irudietan, nola atzeraturiko joaldun bat Estafetako atea itxita topaturik atzerantz itzultzen den ikusten dugu. Iosu Pezonaga, Miguel Fernández eta Mikel Lasaren irudietan, animaliak alderantzizko lasterketari abiadura handiz ekin ziola eta lasterkari batzuk harrapatu ahal izan zituela egiaztatzen dugu. Hoberena baztertu eta unaiei aritzen uztea da. Horrek beti adi egon behar dela erakusten du, animalia joalduna bada ere. Animalia horien pisua tonatik hurbil dago zenbaitetan. Izan dira oso adarkada larriak banatu dituzten zezen deslaiak.

DSC_9596 DSC_9597
Imagenes de Iosu Pezonaga

IMG_0209_iosu-pezonaga
Imagen de Miguel Fernández

IMG_6230_MikelLasa
Imagen de Mikel Lasa

Cómo se cita a un toro

Zezen bat ibilbidean gelditzen bada, ohikoa da lasterkariak hura berriro abia dadin saiatzea. Entzierroko lantze hori lasterkari adituen eta errekorte-egileen zeregina da, baina haren dinamikak arau hauei erantzuten die. Lehenik eta behin, lasterkariek unaiek aginduriko segurtasun eremua errespetatu behar dute. Haiek ezagutzen dute zezenaren portaera eta animalia hagaz xaxatzen saiatuko dira lehenbizi hurbil badaude. Bigarrenik, zezena aurrerantz joan dadin saiatu behar da beti, zezen-plazarantz, bidean daudenak erne eta animalien zain daudelako. Ez da hori zezenek jada gainditu dituzten lasterkarien kasua, zein, entzierroa bukatu dela adierazten duen suziria entzun arte erlaxatu behar ez badira ere, ziur inkontzienteki lasaiago egoten baitira.

Zezena, Xabi Lizarragaren sail horretan ikusten dugun bezala, atzetik aurrerantz deitu behar da, ibilbidearen hasieratik bukaerarantz. Ezin dugu nola egin behar den deskribatu, ezen hori esperientziaz ikasten da, baina batzuetan zezenetik hurbil ibiltzea aski da hori berriro abia dadin eta ibilbidea buka dezan.

No tocar las astas a los toros

Arau nagusia da eta Iruñeko entzierroan zigortu egiten da zezenak ukituz gero. Gaur, José Ignacio Delgado eta Miguel Fernándezek 2012ko uztailaren 7an lorturiko irudiei erreparatu nahi diegu, non lasterkari bat zezen baten adarrari nahita heltzen ikus baitezakegu. Ekintza hori arriskugarrienetako bat da, zezen batek biratzea edo, okerrago, bere lasterraldia garbiki egiten ari den lagun batez ohararaztea eragin dezakeelako. Adibidetzat dugun kasuan, nola lasterkaria adarrari heltzen saiatzen den, lortzen duen, zezena bere jatortasuna dela-eta askatzen saiatzen den eta azkenean lasterkariaren erorketa txarra eragiten duen ikus dezakegu.

Kasu horretan, ikus dezakegunez, hurrengo gaztea animaliaren adar ukaldi arriskugarria izateko moduan geratzen da erabat eta, gainera, zezena bere lasterraldiaren gainerakoan arreta larriki galdu ahal izan zuen. Adarrari heldu nahi izan zion gazteak, bestalde, lasterketako bere kideari kamisetatik tink egin zion eta larriki desoreka zezakeen.

IMG_3817 _7073316 _7073317 IMG_3818 IMG_3819 _7073318 IMG_3820 IMG_3821

No existen zonas “seguras” dentro del recorrido

Esan diezazuketena gorabehera, entzierroaren ibilbidearen barnean ez dago eremu segururik. Eremu seguruak hesiaz bestalde daude, ibilbidetik kanpo. Estatistika eta errepikapena ez dira araua, zeren faktore eragileak hainbeste dira ezen aukerak ia makina bat baitira. Nahiz eta hiru urtetan ezein zezenek Udaletxe plazako hesiaren kontra ez eraso, ez duzu erreferentzia edo argudio gisa konklusio hori hartu beharko. Entzierroa hainbeste gauzaren mende dago, ezen beti dena gerta baitaiteke, haren protagonistetako sei zezen jator baina basatiak direlako, eta haien jokaera ezin da erabat aurreikusi. Miguel Fernándezen irudia hartu dugu eremua zein den jakiteko erreferentzia gisa.

_7145221-MIguel-Fernandez-14072012-ESPECTADORES- miguel-fernandez-sombra

Eremu horietako batzuez hitz eginen dugu baina gaur Udaletxe plazari begiratuko diogu eraikinetik hurbilen egoten den hesi zatian. Izan ere, jendea hor begira hiru ilaratan ere egoten da. Haren jarrera oso arriskugarria da lasterka egiten dutenentzat haien kontra talka egin dezaketelako, dena arriskatzen ari denaren ihesbidea eteten dutelako eta han geldirik daudenak, zezenak berengana jotzen badu, haren mende egoten direlako. Carlos Mediavillak 2012ko uztailaren 13an eginiko argazkian, gelditutako lasterkariek beste bi lasterkariri (kamiseta gorria eta txuria), zein beren lasterketa behar bezala egiten ari baitziren, babesa eragozten dietela ikusten dugu.
_DSC4199 _DSC4200 _DSC4201 _DSC4202 _DSC4203

No quedarse parado a ver pasar la manada

“Entzierroan lasterka egitea” esapideak argi uzten du ekitaldi horretako ekintza nagusia lasterketa batean parte hartzea dela. Ingelesezko “running of the bulls”, zezenen lasterketa, esapidea oso egokia da. Gaur zera azpimarratu nahi dugu, ez dela zezen taldea ibilbidearen barnean pasatzen ikustera geldirik geratu behar. Ekintza horrek egiten duena bera zezenaren arretaren mende jartzen du, baita lasterketa egiten saiatzen edo horretatik ateratzen ari diren lagunak ere. Eta bai geldituriko lagunaren kontrako kolpe bat hartzeko bai erortzeko nola, adarretatik erabat atera ezin izateagatik, larritasunezko adarkada bat hartzeko atakan jartzen ditu. Lasterkarien kontrako kolpeen ondorioz, kolpaturikoak galtzadaren erdian bukatzen ohi du eta horrek ekintza arriskugarriagoa egiten du.

Mikel Lasak 2012ko uztailaren 7an Santo Domingon lorturiko argazki sailean ikus dezakegu kirol-jertse urdineko gazte bat alde batean geldirik geratzen dela, lasterka egiten saiatu gabe, eta lehen zezen batek adar ukaldi bat egiten diola eta beste bat harengandik oso hurbil pasatzen dela, hari kasurik egin gabe,. Kontuan hartu behar da zezen horrek aurrerago, ekintza horren ondoren, beste lasterkari batzuei beste arrisku batzuk sorraraz diezazkiekeela.

IMG_2226 IMG_2227 IMG_2228 IMG_2229 IMG_2230 IMG_2231 IMG_2232 IMG_2233

No citar al toro en la plaza, “Dejen actuar a los dobladores”

Entzierroa zezen-plazan sartzean, lasterkariak bi aldeetara haizemaile eran baztertzen saiatu behar dira. Zezen taldeak eskuarki zuzen jarraitzen du eta kapadunek, kapa eskuan, eskortetara bideratzen laguntzen diete. Debekua da eta oso arriskugarri suertatzen da norberarentzat eta besteentzat zezenak deitzea. Animalietako bat dei bati erantzunez oharkabetzeak bereziki jartzen zaitu arriskuan lurzorua hareazkoa delako. Han animalia erosoago egoten da ibilbidean baino, tokia irekia delako eta bere apoak era naturalean mugitzen direlako. Zezena hobeki abiatzen da eta mugimenduak eraginkorragoak izanen ditu. 2012an plazan behar izan gabe animalia hori deitzeagatik larriki adarkaturik bukatu zuen lasterkariak egiaztatu ahal izan zuen bezala. Carlos Mediavilla da arduragabekeria horren arriskua erakusten duten argazki sail horren egilea.

Gehitu behar dugu zezena kortetara joatea eragozten duten ekintza guztiek oso arrisku handiko egoerak sorrarazten dituztela. Begi bistakoa da une horietan plazan lasterkari anitz daudela eta arrisku kasuetan, ihes egin ezinean, zezenaren mende geratuko liratekeela, zeren oro ezin dira kailejoian sartu eta ez da erreakzionatzeko denborarik izaten.

_DSC4312

_DSC4313

_DSC4314

_DSC4315

_DSC4317

_DSC4319

_DSC4320