ZERGATIK JANZTEN DUGU ZAPI GORRIA SANFERMINETAN?

Zapi gorria Sanferminetan janztea oso tipikoa da; tradizioak berak esaten duenez, festek irauten duten bitartean lepoan lotuta eraman dezakezu.   Horregatik, suziria jaurti baino lehen, jendeakeskumuturrean lotuta, poltsikoan edo eskuan eramaten du, eta gora jasotzen dute festen iragarleak ondokoa oihukatzen duenean: “Viva San Fermín! Gora San Fermin!” Festari ekin bezain pronto, zapia lepoan edo buruan janzten da, edo irudimen eta modak
egoki jotzen duen moduan.  

Zuriarekin ongi konbinatzeaz eta arropa tindatzeaz gain (betiere kalitate onekoa ez bada eta zuriarekin batera hogeita hamar gradutan baino gehiagotan ikuzten baduzu), zapiak jatorri erlijiosoa dauka. San Ferminen omenezko kapera San Lorentzo elizan kokatzen da; bertako parrokoak, Jesús Labarik, ondokoa dio:  “Ez dago jakiterik, ziurtasun osoz eta frogatutako gertaerez baliatuz, zapia noiz erabiltzen hasi zen, baina badakigu arrazoiak zeintzuk izan ziren. Santu baten omenez egindako ospakizun erlijiosoetan gorriz janzten gara apaizok, santua martiri izan bada eta bere sinesmenengatik hil egin bada. San Ferminen omenez egiten diren festen kasuan, hala egiten dugu martirioa pairatu zuelako, eta zapi gorriarena, jendeak ohitura erlijioso hori interpretatzeko duen modu bat da.”         

Badakigu zapi gorria eramatea zuriz janzteko ohitura baino zaharragoa dela, zuriz janztekoa gertatu berri baita. Izan ere, Miguel Javier Urmeneta, hirurogeigarren hamarkadan Iruñeko alkatea zenean, ahalegindu zen peñek arropa zuria janzteko ohitura zabal zezaten, eta lortu egin zuen.

Bestalde, zapiaren ohitura sostengatzen duten beste teoria batzuk ere badaude. Batzuen aburuz, zezena deitzeko balio du, izan ere, dirudienez, gorri koloreak zezenak erakartzen ditu. Gogorarazi beharra dago entzierroan gerriko eta zapirik gabe korrika egitea gomendatzen dela, zezenak hortik, hain zuzen, harrapatu dezakeelako korrikalaria; hortaz, gutxi dira teoria horren alde egiten duten pertsonak.

.